Wat REMER doet in Rio de Janeiro

Rio de Janeiro is een stad van uitersten. Kustwijken zoals Leblon en Ipanema worden bewoond door de rijke elite en de gegoede middenklasse. Maar als je tussen de luxe appartementencomplexen door kijkt, kun je de sloppenwijken (favela’s) zien liggen.

In een groot deel van de favela’s maken drugsbendes de dienst uit. Armoede en uitzichtloosheid leiden ertoe dat veel kinderen en jongeren in de favela’s hun heil zoeken in de drugshandel. De drugshandel gaat gepaard met veel geweld. Schietpartijen tussen drugsbendes en de politie – of tussen rivaliserende bendes onderling – zijn aan de orde van de dag. Onder deze gevaarlijke omstandigheden probeert onze partnerorganisatie REMER de kinderen in verschillende favela’s te helpen.

Sinds de uitbraak van het coronavirus in 2020 helpt REMER ook kinderen en hun ouders in het centrum van Rio die op straat leefden of dreigden daar te belanden. In verlaten fabriekshallen hebben deze allerarmste bewoners van Rio zelf krotjes gebouwd om in te wonen, zodat de fabriekspanden veranderd zijn in een soort mini-favela’s.

REMER in favela Faz Quem Quer

Faz Quem Quer is een favela in de noordzone van Rio de Janeiro. De favela heeft zo’n 21.000 inwoners. Net als in veel andere favela’s in Rio maakt een drugsbende er de dienst uit. REMER biedt kinderen in Faz Quem Quer een alternatief voor de wereld van drugshandel en geweld. In samenwerking met de plaatselijke kerk en de wijkraad heeft REMER begin 2019 een versleten voetbalveldje (het enige voetbalveldje dat de favela rijk was) helemaal opgeknapt. Toen het veldje er weer mooi bij lag, heeft REMER in Faz Quem Quer een voetbalschooltje opgericht. Een Braziliaans schooltje, uiteraard, maar wel eentje met een Nederlandse tongval: Escolinha Feyenoord FQQ. Er voetballen inmiddels vele tientallen kinderen bij Escolinha Feyenoord, in verschillende leeftijdsgroepen en meerdere keren per week.

In 2020 heeft REMER het voetbalveldje voorzien van een overkapping, zodat de kinderen ook in de regentijd kunnen voetballen. Naast het veld heeft REMER een eigen ‘spelershome’ laten bouwen, waar de kinderen kunnen schuilen tijdens schietpartijen tussen de drugsbende en de politie. In dit gebouwtje worden ook al het sportmateriaal en de lunchpakketten voor de kinderen bewaard. Op zaterdagen worden regelmatig voetbaltoernooien georganiseerd voor de kinderen in Faz Quem Quer. Dan dient het gebouwtje – dat voorzien is van toiletten – als kleedkamer.

Bovendien biedt het gebouwtje ruimte voor themabijeenkomsten. Iedere maand behandelen de medewerkers van REMER samen met de kinderen een speciaal thema, zoals geweld, religie, seksualiteit of racisme. Via gesprekken en creatieve opdrachten (handvaardigheid, spelletjes) worden deze thema’s op een toegankelijke en kindvriendelijke manier uitgewerkt.

Sinds begin 2020 is er namens REMER een maatschappelijk werkster actief in Faz Quem Quer. Zij inventariseert de problemen waar kinderen én hun ouders mee worstelen en probeert samen met hen oplossingen daarvoor te vinden.

REMER in het centrum van Rio (fabriekshallen)

Tijdens de coronacrisis in 2020 hielpen medewerkers van REMER regelmatig met het uitdelen van voedselpakketten aan mensen die op straat leven in Rio de Janeiro. Zo kwam REMER in contact met kinderen en hun ouders die – om te ontsnappen aan het leven op straat – hun heil hadden gezocht in enkele leegstaande fabriekshallen in het centrum van de stad. Eén van deze fabriekspanden heet, schrijnend genoeg, Morada Feliz (‘Gelukkig Wonen’). Morada Feliz ligt op slechts 100 meter afstand van het REMER-kantoor Huize Betânia. Vier verdiepingen van deze oude fabriek staan inmiddels vol met zelfgebouwde krotjes. In die krotjes wonen meer dan 100 gezinnen met kinderen onder erbarmelijke omstandigheden. Om de omgeving niet tot last te zijn blijven de kinderen zoveel mogelijk binnen het pand. REMER ondersteunt kinderen in Morada Feliz én kinderen die in naburige fabriekspanden leven.

Tegenover één van de fabriekshallen ligt het sportcomplex Vila Olimpica. Twee dagen per week brengt REMER tientallen kinderen, ingedeeld in verschillende groepen, daar naartoe. In Vila Olimpica krijgen deze kinderen een maaltijd en worden sport- en leeractiviteiten met hen ondernomen. Naast het bieden van voeding en het verzorgen van activiteiten heeft REMER nog twee doelstellingen: in de eerste plaats wil REMER helpen om deze kinderen weer naar school te krijgen. In de tweede plaats wil REMER als tussenpersoon fungeren, om zo de families in contact te brengen met school én met de gemeente (dit laatste met het oog op huisvesting).

REMER in favela Antares

Antares is een favela van ongeveer 23.000 inwoners en ligt aan de uiterste rand van Rio’s westzone. Jarenlang werd Antares gedomineerd door een drugsbende. Als gevolg hiervan had de overheid in deze favela geen gezag. Gemeentelijke voorzieningen ontbraken dan ook volledig; de straatarme wijkbewoners waren voornamelijk op zichzelf aangewezen.

In 2013 heeft REMER in Antares een sportclub opgericht (Samara Esporte Clube) en een sportveld laten aanleggen. Dit sportproject sloeg enorm aan. Tegelijkertijd merkten de medewerkers van REMER dat veel kinderen in Antares slechte resultaten boekten op school en uiteindelijk helemaal niet meer naar school gingen. Gesterkt door het succesvolle sportproject vonden de medewerkers van REMER dat het tijd was voor een volgende stap: de bouw van een zalencomplex voor educatieve doeleinden: Universo Cultural Antares. Vanaf begin 2015 werden hier bijlessen gegeven om de kinderen een betere kans te geven om op school te slagen.

In 2016 heeft REMER een gebouw tegenover Universo Cultural kunnen kopen. Het gebouw werd opgeknapt, kreeg de naam Uni-Jovem REMER en wordt inmiddels al enkele jaren als jeugdcentrum gebruikt. Eind 2018 werd de plaatselijke drugsbende, na wekenlange en bloedige gevechten, verjaagd door de militie (een gewapende groepering, waar onder meer voormalige politieagenten deel van uitmaken). In Antares heeft deze militie het nu voor het zeggen. Hoewel de bewoners van Antares moeten betalen voor de ‘veiligheid’ die de militie brengt, is het geweld in de favela sinds 2019 flink afgenomen. En verschillende gemeentelijke instanties zijn inmiddels weer aanwezig in Antares, wat goed is voor de bewoners.

In 2020 is REMER in Antares gestart met een project dat in het Nederlands vertaald kan worden als ‘Eén overwinning leidt tot meer overwinningen.’ Het project wordt betaald door UN Women (in het Portugees: ONU Mulheres), een taakgroep van de Verenigde Naties die zich inzet voor de rechten van vrouwen. Met het project wil REMER een veilige plek creëren voor meisjes uit Antares in de leeftijd van 12 tot 18 jaar. De meisjes doen aan dans en voetbal en ontwikkelen vaardigheden voor het leven, waarbij ‘empowerment’ één van de centrale begrippen is. In verschillende leeftijdsgroepen en via een speelse methodologie ontdekken de meisjes wat het betekent om weerbaar te zijn in situaties van geweld en discriminatie. Ook leren ze dat het belangrijk is om economisch onafhankelijk te zijn. Veiligheid en welzijn van deze meisjes staan in dit project voorop; geen overbodige luxe in een wijk waar de rechten van vrouwen helaas niet altijd worden gerespecteerd. In 2021 gaat REMER door met dit project, waar inmiddels 60 meisjes aan meedoen.

Sparta in favela Morro da Providência

Als stichting Help Mij Leven ondersteunen wij, ten slotte, het werk van sportclub Sparta in Morro da Providência. Sparta is niet afhankelijk van steun van REMER.

Morro da Providência is de oudste favela van Rio de Janeiro. Deze beruchte wijk ligt op een steenworp afstand van Central do Brasil, het enorme treinstation van Rio in het centrum van de stad. In 1987 heeft Robert Smits hier een sportclub opgericht: Sparta Esporte Clube do Morro da Providência. Door de jaren heen is Sparta echt een begrip geworden in de wijk. De kinderen genieten van het sporten (vooral van voetbal!), doen positieve ervaringen op en kunnen de armoede en het geweld even vergeten.

Als charmante sportclub – in het hart van Rio maar met een Rotterdams tintje – kan Sparta nog altijd kan rekenen op steun vanuit Nederland: Help Mij Leven betaalt de sportleraar die wekelijks aan bijna 300 kinderen voetbaltrainingen geeft.

%d bloggers liken dit: