Beste vrienden,
In de laatste brief schreef ik over de moord op drie jongeren door soldaten van het leger die al maanden de Morro da Providência bezet hadden. De elf militairen zitten nu vast en zullen worden berecht. Een week na het voorval vertrok het leger uit de wijk! En natuurlijk was een paar dagen later alles weer als vanouds: gewapende drugsdealers patrouilleren door de wijk, machtiger dan ooit. Want het vertrouwen van de bewoners in de politie was al verdwenen, maar dus nu ook het vertrouwen in het leger.
We weten al jaren dat er ontzettend veel kinderen thuis fysiek en sexueel misbruikt worden, maar het lijkt alsof de rest van Brazilië dat niet wist. Gelukkig wordt er de laatste tijd dagelijks in de media ruim aandacht aan besteed.
Brazilië neemt bijna 10% van alle moorden in de wereld voor haar rekening (in totaal ongeveer 50.000 per jaar). In Irak zijn tussen januari 2003 en juli 2008 (6 jaar) 95.504 mensen vermoord. In Brazilië alleen waren dit in 2003 en 2004 (twee jaar) al 99.354 moorden.
In 1990 werd een nieuw statuut ingesteld om de rechten van het kind te beschermen. Er werden toen 3,9 kinderen vermoord op 100.000 inwoners. In 2002 waren er dat 9,15 op 100.000 inwoners, en nu in 2008?
Zoals ik eerder schreef oefenen kinderrechters steeds meer druk uit om kinderen niet te lang in opvanghuizen te huisvesten, maar terug te plaatsen bij familie. Dat is natuurlijk een heel goed streven! Het belang van het kind staat voorop. Wij zijn er voor hen om samen naar een oplossing te zoeken, maar zij moeten dat wel zelf willen. En wij kennen de thuissituatie vaak het beste. Sommige kinderen kunnen na veel inspanningen weer naar hun eigen familie, maar de begeleiding blijft dan heel erg belangrijk.
Een vreselijk voorbeeld hoe dit fout kan gaan is het volgende. Twee jongens van 12 en 13 hadden een jaar in een opvanghuis gewoond. Ze moesten van de rechter weer in huis geplaatst worden. Na een ruzie liepen zij daar opnieuw weg en klampten een tweetal agenten aan om hulp. Die brachten de jongens naar de kinderrechter, die besloot hen weer naar huis te laten brengen. Onderweg smeekten de kinderen "Breng ons alstublieft naar het opvanghuis, maar niet naar ons eigen huis!. Twee dagen daarna werden de kinderen teruggevonden in vijf vuilniszakken, vermoord en verbrand door de ouders!
Sparta - Rio de Janeiro
Iedere avond om half zeven verlaat Gilberto (11 jaar) zijn huisje op de top van de berg, waar hij zijn moeder en vijf broertjes en zusjes achterlaat om naar de voetbalclub te gaan. Toen hij 6 jaar was verliet zijn vader op een morgen het huis om nooit meer terug te komen. In Brazilië komt dat in 20% van alle gezinnen voor. `s Ochtends gaat Gilberto naar school en `s middags knapt hij allerlei klusjes op om het geld netjes aan zijn moeder te geven. De hele familie leeft op die manier van € 150,-. Dat is natuurlijk veel te weinig. Wat er op tafel komt laat Gilberto grotendeels aan de kleintjes over. Petróleo (de trainer van Sparta) merkte al snel dat hij honger had. Daarom neemt hij tegenwoordig elke avond een maaltijd voor hem mee. Als je hem ziet eten lijkt het wel of het zijn enige maaltijd per dag is. Pedro probeert voor het gezin iets te regelen zodat er bij die familie in ieder geval genoeg te eten is. Gilberto wil zoals ieder kind profvoetballer worden om de armoede te ontvluchten en voor zijn familie te zorgen. Wij weten dat die kans zo ontzettend klein is en daarom vechten de mensen van Sparta ervoor dat de kinderen de school afmaken om meer reële dromen te kunnen verwezenlijken.
In augustus ontving de club 23 jongeren van de Technische Universiteit uit Eindhoven. Van tevoren hadden de studenten aangegeven dat zij wilden voetballen tegen de club. Toen ik hen zag dacht ik: "Voor het eerst in het 20-jarige bestaan van Sparta zou het nu wel eens kunnen gebeuren dat een elftal van Sparta gaat verliezen van Hollanders?", zo fanatiek zagen zij er uit. De bevolking van Pedra Lisa liep uit om deze wedstrijd te zien! In het begin was het heel erg spannend, de wedstrijd liep gelijk op en het Eindhovense elftal creëerde weliswaar veel kansen, maar benutte ze niet. Halverwege de wedstrijd ging het slecht en zo werd er weer eens verloren.
Als er ooit een goed Nederlands voetbalteam in Rio komt voetballen, dan nodig ik hen uit om tegen Sparta te voetballen. Misschien kan ik op die manier de Nederlandse eer (wat voetbal betreft) redden.
Door administratieproblemen bij de Gemeente en de verkiezingen die voor de deur staan, krijgt Sparta voorlopig geen lunch (fruit, koekjes, melk) voor de 110 kinderen die bijles krijgen. Het is weer een hele puzzel voor het schooltje om er toch voor te zorgen dat de kinderen een goede lunch hebben tijdens hun bijlessen.
REMER - Rio de Janeiro
Straatwerk REMER - Rio de Janeiro
Zoals jullie wel weten gebruiken alle straatkinderen drugs. Vroeger was dat schoenlijm en hasj, daarna werd het terpentine. Het probleem van nu is de drug crack. Het gebruik was in andere steden de laatste jaren al wel populair maar de drugshandelaren in Rio lieten de verkoop niet toe, omdat mensen door crack gewoonweg te snel doodgaan! Door de hoge prijs van cocaïne, meer een drug voor de middenklasse, en de toenemende onveilige situatie in de krottenwijken door het geweld tussen politie en dealers, wordt crack verkocht aan de arme bevolking. Voor bedragen van R$ 1,00, R$ 5,00 en R$ 10,00 koopt men "crack-steentjes" die in een pijpje worden gerookt. Het effect begint al na enkele seconden: blijheid, gevoelens van kracht en een verhoogde eigenwaarde. Maar na 10 à 15 minuten is dat voorbij en ontstaat er depressie. En zo willen mensen weer opnieuw crack gebruiken. Het is ongelofelijk slecht voor het zenuwstelsel, hart en spieren. Crack is vijf tot zeven keer zo sterk als cocaïne. De kinderen worden door het gebruik steeds gewelddadiger, gaan meer stelen en bedrijven steeds vaker prostitutie. Het is een groot probleem voor ons, want het heeft geen zin om hen in ons woonhuis in Rio of op de SÍtio op te vangen. Ze moeten echt opgenomen worden in een kliniek en als ze daar goed uitkomen is er nog maar een kleine groep die niet terugvalt.
We werken tegenwoordig in een krottenwijk waar iedere dag honderden crackgebruikers rondom een voetbalveld zitten. Hieronder bevinden zich meer dan honderd kinderen en pubers. Dit werk doet REMER onder toezicht van zwaar bewapende drugsdealers. Wij proberen de kinderen iedere vrijdag mee te nemen in kleine groepjes naar opvanghuis Betânia?. Vreselijk genoeg zijn er bijna geen klinieken voor deze kinderen, er zijn wel duurbetaalde privéklinieken. Twee van onze straatwerkers zitten op een cursus hoe om te gaan met crackverslaafden.
Inloophuis (Casa Betânia)
We zijn van plan om huize Betânia volgend jaar doordeweeks meer intensief te gebruiken voor de verslaafde jongeren. Crack kent een geestelijke verslaving en niet zozeer fysieke, dus we zijn van plan om voor het huis psychiaters en therapeuten aan te trekken om de kinderen te begeleiden.
Solange is crackverslaafde. Ze is 16 jaar en zwanger, maar heeft al eens een kind verloren. Om geld te verdienen heeft zij een tijd in de drugsbende gewerkt nu steelt zij overdag. `s Avonds werkt zij als prostituee in vervuilde straten om haar drugs te kunnen betalen. Solange gaat samen met de maatschappelijk werkster één maal in de week naar een ziekenhuis voor haar drugsprobleem. In de ochtenduren bezoekt zij huize Betânia, waar zij onrustig is als er veel kinderen zijn.
Het valt ons trouwens op dat de jeugd in tegenstelling tot andere jaren nog niets heeft vernield. Het respect voor de werkers en het huis is erg groot.
Opvanghuis (Casa Nova Esperança)
Het is soms een komen en gaan van kinderen. Door drugsproblemen houden veel kinderen het niet vol. Er wonen momenteel zeven jongeren. Alvaro is de laatste nieuwkomer. Hij is 14 jaar. Zijn vader is een zware alcoholist, zijn moeder is geestelijk ziek en zijn broer is pas vermoord. In de krottenwijk waar hij woonde had hij een radio van een jongen gestolen die een schuld bij hem had. Zijn vader was hier erg kwaad over en vernielde de radio. Kort daarna kwamen drugsdealers om opheldering te vragen: Er moest gekozen worden, zijn vader of Alvaro zelf zou gestraft worden. Alvaro ging met de drugsdealers mee en wist dat hij waarschijnlijk vermoord zou worden. Op weg door de smalle staatjes smeekte hij om zijn leven. Op een gegeven moment werd hij tegen de muur gezet. Gelukkig kwam één van de gewapende mannen naar hem toe en gaf hem opdracht zijn hand uit te steken. Er werd een kogel door zijn hand geschoten en al bloedend kreeg hij de boodschap om nooit meer terug te keren in de wijk. Na het ziekenhuis heeft de kinderrechter hem bij ons geplaatst.
André is 13 jaar, beiden ouders leven niet meer, hij heeft een tijdje bij zijn zus gewoond totdat zij hem op straat zette, daarna heeft hij ook een jaar bij zijn broer gewoond. Maar ook daar ging het mis. Hij kwam op straat terecht en werd twee maal opgepakt wegens diefstal, om vervolgens in een jeugdgevangenis geplaatst te worden. Hij woont nu bij ons en heeft het ontzettend naar zijn zin. Steeds zegt hij tegen de anderen als zij weg willen: "Niet weg gaan hoor, ik kan het weten: hier zit je het best!"
Thiago is een jongen van 10 jaar die al ruim een jaar bij ons woont. Ook hij is na thuis mishandeld te zijn bij ons terecht gekomen. We hebben nu iemand gevonden die hem wil adopteren en nu gaat hij iedere zaterdag naar dat gezin om hen beter te leren kennen. We hopen dat de adoptie snel rond is, want hij is daar zo ontzettend blij!
Momenteel hebben wij in het huis behalve een maatschappelijk werkster en een psychologe, ook een psychologe als vrijwilligster. Ze is ontzettend enthousiast en heeft erg goed contact met de kinderen.
REMER - Minas Gerais
Woonboerderij (Sítio Shalom)
In juli hebben wij weer een ontzettende enthousiaste groep gehad uit verschillende steden uit Nederland. In Rio hebben zij het schooltje geverfd en op de boerderij hebben ze het gedeelte waar de was wordt opgehangen overdekt. Verder is er ontzettend veel opnieuw geverfd, zijn er muurschilderingen en prachtige stevige kasten gemaakt. En wat altijd weer zo belangrijk is: contact tussen de kinderen en de groep, het samen lol hebben!
Eric heeft jaren bij ons gewoond, hij stond al jaren op de adoptielijst en hij heeft een gezin gevonden waar hij nu ieder weekend naar toe gaat. Als hij om 12 uur wordt opgehaald staat hij al ruim van te voren met z'n tas te wachten. Voor ons is het erg belangrijk om te weten waar hij terecht komt. Wij controleren erg goed, omdat er jammer genoeg ook misbruik wordt gemaakt van adoptiekinderen. Zo staat er een meisje van 13 jaar op de adoptielijst, voor wie er laatst een echtpaar op bezoek kwam. Wij hadden het sterke vermoeden dat het meisje op de kinderen van het echtpaar zou moeten gaan passen... Wij zijn blij dat de kinderrechter ons het recht heeft gegeven om de kinderen te begeleiden, om zo te voorkomen dat zij in verkeerde handen vallen.
Janine heeft de cursus CLAVES (een cursus ter preventie van sexueel misbruik) nu ook op de boerderij gegeven, onder andere aan mensen uit Pequeri. Daarnaast werd door de politie een cursus ter preventie voor gebruik van drugs gegeven aan de leerlingen van de vierde tot achtste klas. Alle kinderen kregen na een aantal weken een diploma en een speciale uitreiking. Er was een speciale vermelding voor Mateus van de Sítio. Mateus (12 jaar oud) is een jaar geleden uit Rio gekomen en was aan drugs verslaafd. Hij slaat zich er, natuurlijk met up en downs, goed doorheen en vertelde zijn verhaal aan de andere kinderen.
Wij kregen op de boerderij bezoek van een groep kunstenaars uit Juiz de Fora. Zij waren onder de indruk van 3 jongens die goed konden tekenen en dat ook erg graag doen. Zij zijn uitgenodigd om op de kunstenaarschool gratis lessen te volgen, wat ze natuurlijk geweldig vinden.
Wij hebben veel kinderen die moeilijk of nauwelijks kunnen lezen. De school weet daar moeilijk mee om te gaan in die grote klassen. Daarbij zijn de leerkrachten vaak slecht betaald en opgeleid. Iedere vrijdagmiddag organiseert onze psychologe een bijles die "Verhalenvertellers" heet. De groep begon met vier kinderen, die verhalen oefenen en daarna voorlezen. Dit sloeg zo aan dat de andere kinderen die meeluisterden zich aansloten bij de vertellers. Zij doen er werkelijk alles aan om ook te kunnen lezen. De groep vertellers is inmiddels uitgebreid tot 18 kinderen.
Het onderwijs in Pequeri ligt de laatste tijd op een laag peil. De verkiezingen staan voor de deur en wij hopen echt op een verandering!
Studiehuis
Savio (14 jaar) zit in de zevende klas van de lagere school van het Granbery-instituut en doet het erg goed. Hij kan ook erg goed voetballen en speelt in het belangrijkste zaalvoetbalteam van de lagere school. Daarmee is hij in het weekend altijd bezig.
Afgelopen zaterdag was er tijdens een wedstrijd een vechtpartijtje waar hij gelukkig niet direct bij betrokken was. Tijdens het heen en weer schelden had hij op een normale manier geroepen dat een bepaalde jongen te hard inkwam. Opeens stond een wat oudere man in de zaal op die hem hard toeriep: "Weet je wat jouw probleem is? Kijk maar eens om je heen: iedereen is blank! Jij bent de enige zwarte, dus hou nu maar gewoon je mond!. Gelukkig vlogen verscheidene ouders de man in de haren. De politie werd er zelfs bij geroepen, maar de man ging er snel vandoor. Gelukkig werd zijn nummerbord genoteerd en blijkt het om een nogal bekend figuur te gaan. Savio moest erg huilen, maar het was mooi om te zien dat hij op maandagochtend werkelijk door alle leerlingen werd getroost. Wij gaan er ook een zaak van maken om de man te vervolgen wegens discriminatie, hopend dat dit soort zaken daardoor steeds minder zullen voorkomen.
Op 7 september, de onafhankelijkheidsdag van Brazilië, was er een feest op het Granbery-instituut. Daar was ik met onze acht leerlingen aanwezig. De rector van het instituut is ook rector geworden van het Benett instituut in Rio (een vergelijkbare privéschool). Hij heeft ons aangeboden dat ook de jongeren uit Rio daar gratis naar school kunnen gaan. Ook kunnen niet studerende jongeren een baan krijgen op deze immense school.
Het is ongelofelijk maar waar: ik schrijf deze brief op de dag dat ik een halve eeuw oud ben geworden. Met zoveel dankbaarheid denk ik terug aan al die afgelopen jaren waarin wij zoveel steun hebben gekregen van jullie allen om dit werk te verwezenlijken. Geweldig!!!
Ik wil jullie dan ook in de naam van alle kinderen en medewerkers ONTZETTEND bedanken voor alles wat jullie voor ons doen. Het lijkt soms, als ik president Lula of ministers hoor praten, dat het allemaal koek en ei is in Brazilië, maar ik blijf mensen vertellen (en de cijfers laten dat ook zien): wij zitten in een oorlog die nooit ophoudt.
Daarom moeten we blijven doorgaan en blijf ik ook op mijn vijftigste verjaardag op jullie steun rekenen!
Wij wensen jullie Gods Zegen toe,
Met zeer vriendelijke groet,
Oetsia, Moises, Janine en Robert Smits