bericht uit Brazilië

Beste vrienden,

Op 2 maart dringen meer dan 10 bandieten in Rio een legerkazerne binnen, ze mishandelen enige soldaten en stelen 11 wapens. De drugsbendes in de favela's van Rio hebben vaak dezelfde wapens als het leger (AR-15, AK 47,FAL, etc..); meestal worden deze wapens ontvreemd van het leger. De verdachten zouden afkomstig zijn uit het drugskartel 'Comando Vermelho'. Het leger, dat al geruime tijd de drugskartels in de favela's in de gaten hield, nam een opzienbarend besluit. Vanaf 4 maart zijn twaalf favela's afgesloten en daarna trokken soldaten de wijken in, op zoek naar de gestolen wapens.

Gevonden wapens Maandag 6 maart zijn 300 soldaten de Morro da Providência binnengevallen. Deze wijk, waar de Sparta Sportclub en op korte afstand de huizen van REMER liggen, staat bekend om het grote arsenaal aan wapens dat door de drugsdealers gebruikt wordt. Tijdens de inval ontstond, in tegenstelling tot in andere wijken, een enorme schietpartij tussen de soldaten van het leger en de soldaten van de drugsbende die boven in de wijk verblijven. De bevolking, die hier tussenin leeft, vluchtte de huisjes binnen en zij hebben liggend op de grond gewacht tot het weer rustig werd. Eduardo (16 jaar), is ook inwoner van de Morro da Providência en hij heeft net zoals de meeste jongens in de wijk een aantal jaar bij Sparta gevoetbald. Hij stond op het moment van de schietpartij bij het lokale wijkgebouw om zich in te schrijven voor een fotocursus. Twee verdwaalde kogels raakten hem en maakten veel te vroeg een einde aan zijn leven. Ik denk vaak aan de woorden 'Wat is een leven waard?' Telkens krijg ik weer een ander antwoord, in dit geval luidt het: Elf wapens!!!

Binnen een aantal uren had het leger de gehele wijk onder controle, maar voor de inwoners was de ellende nog maar net begonnen. Tot het moment dat ik deze brief schrijf, hebben er meer schietpartijen plaatsgevonden dan ooit eerder. De straatlampen mogen 's avonds niet branden en er is een avondklok ingesteld. Niemand mag na acht uur de straat op. De in- en uitgangen zijn afgezet. Iedere inwoner (ook kleine kinderen) wordt gefouilleerd om te zien of of hij of zij wapens of drugs bij zich heeft.

De meeste soldaten komen uit andere staten van Brazilië. Zij denken in stereotypen. Ze denken dat elke favela gevaarlijk is en dat alle inwoners drugsdealers zijn. De politie van Rio staat al meer dan 20 jaar machteloos tegenover de drugskartels en deze soldaten willen met groot vertoon van macht laten zien dat zij het probleem beter kunnen aanpakken. Er is ook nog een politieke reden: de gouverneur van de staat Rio, die verantwoordelijk is voor de veiligheid, is geen grote vriendin van de regering in Brasilia en haar echtgenoot is kandidaat voor de aanstaande presidentsverkiezingen. Voor de regering dus een goede reden om te laten zien dat het federale leger de zaak wel beter aanpakt dan de politie van Rio. Enfin, de eerlijke inwoner van de Providência is weer eens de dupe.

Vreemd genoeg beginnen de schietpartijen vlak voor zeven uur 's ochtends, precies op het tijdstip dat de scholen beginnen. Moeders met hun kinderen verschuilen zich achter muren om zich te beschermen tegen de rondvliegende kogels. Een aantal kinderen is gewond geraakt. Na 2 dagen functioneert er niets meer rondom en binnen de krottenwijk: scholen, crèches, winkels, Vila Olímpica, cursussen en zelfs de Sparta club zijn gesloten. Iedereen blijft binnen, degenen die in de nachtelijke uren thuiskomen van werk zoeken elders onderdak.

Ik heb me op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen via het journaal en de kranten, maar vooral ook door middel van de telefoontjes van Pedro. Donderdag ben ik zelf naar Rio gegaan. 's Middags ging ik naar de wijk en hoorde zoveel verhalen: bewoners die klappen hadden gekregen, huizen die binnengevallen waren en interieur vernield, vele waterbakken die door kogels doorzeefd waren, maar vooral de angst voor de soldaten zat er goed in. Terwijl in veel Zuidamerikaanse landen mensen worden opgepakt voor moordpraktijken die begaan zijn tijdens de dictatuur, wordt in Brazilië niets gedaan. Het leger blijft een belangrijke status houden.

's Avonds ging ik naar Sparta, waar ik met Pedro had afgesproken. Maar daar aangekomen, was er niemand. De nachtwacht liet mij het nieuwe dak van de club zien, dat doorzeefd was met tientallen kogels. Dat wordt dus weer niet droog voetballen als het regent! In het pikdonker liep ik langs de wijk terug naar de Rua da América, nooit was het er zo stil, nooit eerder voelde ik mij zo akelig, want ieder moment kon het schieten weer beginnen.

Tank voor de wijk De volgende dag zou ik naar het wijkgebouw gaan. Terwijl ik daar stond te wachten op leden van de wijkraad, zag ik een tafereel dat mij aan de tv- beelden uit Irak deed denken. Een soldaat wees met zijn geweer op een vrouw die uit de favela kwam met haar dochtertje van een jaar of zes. Een andere soldaat doorzocht het kleine tasje van het meisje op hardhandige manier, het meisje moest huilen. Enerzijds was ik kwaad op de soldaat, anderzijds weet ik dat de drugsdealers kinderen gebruiken om drugs en wapens buiten de wijk te brengen.

Even na zevenen begon het schieten weer. Met nog een paar anderen verscholen wij ons in het wijkgebouw. Ook daar voelde ik mij niet echt veilig, want kogels dringen gemakkelijk door de muur heen. Ik was net als de inwoners van de wijk gijzelaar in een oorlog. Het verschil was dat ik na twee uur weer weg kon. Althans, ik moest wel rennen. In 5 minuten was ik met de bus in het centrum. Zo vreemd, 2 kilometer verderop zie ik duizenden mensen die niets afweten van een oorlog die zich zo dichtbij afspeelt...

Ik voel mij boos op de soldaten, die zo hard zijn. Ik ben boos op de drugsdealers die de wijk tiranniseren, boos op de Gemeente en Staat die nooit voor een oplossing zorgen, maar bovenal voel ik mij triest omdat de duizenden bewoners van de Providência dag en nacht in angst leven.

Vrijdagavond rijd ik weer met de auto naar Pequeri, waar ik mijn gezin in de armen sluit en 's avonds rustig kan slapen. Gek, maar ik voel mij schuldig dat ik dat kan en mag... Het enige wat ik kan doen, is bidden.

Sparta - Rio de Janeiro
Kinderen krijgen zwemles in 'Vila Olímpica' In de eerste week van januari zijn 105 kinderen van 6 tot 12 jaar uit het armste gedeelte van de wijk (Pedra Lisa) naar het vakantiekamp geweest. Ikzelf ben daar met mijn gezin ook een dag geweest. Geweldig om de kinderen daar te zien te midden van de natuur. Zij waren engeltjes aan het verven. Ik vroeg aan een jochie wat een engel was. Hij wees op Fatima en zei: "Dat is een engel". (Fatima is de pedagoge die de bijlessen in Pedra Lisa begeleidt). De tweede week vakantiekamp was voor 135 kinderen van de Providência in de leefdtijd van 12 tot 16 jaar.

De bijlessen in Pedra Lisa zijn weer begonnen. Hier worden 105 kinderen geholpen. De benedenverdieping is in de vakantie verbouwd om nog meer activiteiten te kunnen organiseren.

Verder heb ik in januari eindelijk het Vila Olímpica in gebruik gezien. Kinderen die zwemles kregen en anderen die aan voetbal en volleybal deden. En dat in een geweldig complex. Met een traan in mijn ogen en tegelijk met een brede glimlach dacht ik aan al die sceptici die niet geloofden in het te bouwen sportterrein!

Straatwerk REMER - Rio de Janeiro
U weet dat wij op zoek zijn naar een nieuw huis waarin 'Nova Esperança'(Nieuwe Hoop) komt. Voor het oude huis betaalden wij veel huur en we maakten hoge kosten om het huis steeds weer op te lappen. Wij hebben van Deloitte en Woonwille de financiën gekregen om een nieuw terrein in het centrum van Rio te kopen en op te knappen. Hiernaar zijn wij al maanden op zoek. In december kregen wij een probleem met het riool in het oude huis. Dat betekende voor ons dat een groot deel van de grond eruit zou moeten en dit zou veel geld gaan kosten. Doorgaan met verstopte wc’s en stank zou ook niet echt een goede optie zijn. Tegelijkertijd was het financieel problematisch om de twee huizen draaiende te houden.

Wat wil het geval? In december hebben wij het nationaal certificaat gekregen voor Maatschappelijk werk. Eén van de voordelen hiervan is dat wij belastingvermindering krijgen, maar voordat het hele proces dat wij hebben aangezwengeld is afgerond... dat kost meer tijd dan wij verwacht hadden. Verder is de real t.o.v de euro sterk gestegen, waardoor wij voor de vanuit Nederland gestuurde euro's minder reals krijgen. Zo zaten we opeens met lagere inkomsten dan verwacht.

We moesten daarom huize 'Nova Esperança' sluiten. Wat betekende dit voor het werk van REMER? Het straatwerk is uitgebreid en met de bekende groepen straatkinderen die Huize 'Nova Esperança' bezochten, wordt dagelijks contact gehouden. Meer eten en medicijnen worden uitgedeeld. Crézio en de maatschappelijk werkster bezoeken meer families.
Huize 'Betânia' krijgt een grotere toeloop van straatkinderen die rechtstreeks van de straat komen i.p.v huize 'Nova Esperança'. De drempel om binnen te kunnen komen is wat verlaagd.

Het nieuwe Casa Nova Esperança Er bleef opeens meer tijd over om energie te steken in het vinden van een nieuw huis. Nou dat laatste is goed gelukt, want wij hebben in de maand februari een ongelofelijk prachtig pand gevonden vlakbij het plein 'Central'. Op 10 maart hebben wij bij de notaris de eerste aanbetaling gedaan. Het zal ongeveer een maand duren, voordat het pand volledig op onze naam staat.

Het pand heeft drie verdiepingen. Op de benedenverdieping komt de dagopvang voor de straatkinderen. De eerste verdieping bestaat uit een tiental kantoortjes, vier worden voor de administratie en PR. De andere zes worden gebruikt door dokters, psychologen en maatschappelijk werksters.

Voor de tweede etage hebben wij nog geen bestemming, maar een idee is om in samenwerking met een bestaande organisatie cursussen voor de kinderen uit de krottenwijk te organiseren. Het gebouw kost vrij veel, maar er is gelukkig weinig te verbouwen. Er moet wel veel geverfd en schoongemaakt worden.

Op dit moment zijn wij bezig met de planning en als het ons lukt om het nodige geld bij elkaar te krijgen om het werk maandelijks te kunnen financieren, dan hopen wij het huis in juni te openen. Het zou een geweldige vooruitgang zijn, niet alleen op kwantiteit (meer kinderen) maar vooral ook voor wat betreft de kwaliteit van het werk.

Met Daniel in huize Betânia gaat het een stuk beter. Hij heeft zich eruit gevochten en hij is alweer een tijd uit het ziekenhuis. Hij wordt begeleid door mensen uit het ziekenhuis en krijgt een cocktail zodat zijn virus wordt onderdrukt en de ziekte zich niet openbaart. Door de steeds nieuwe kinderen in het huis wordt hij wel wat onrustiger en krijgt hij vaak dikke driftaanvallen. Hij was laatst naar het strand gegaan met een ander jochie van het huis, daar werd hij opgepakt door de politie, omdat ze dachten dat hij een straatjongen was. Dominee Carlos kon hem de volgende morgen uit de cel halen. Lachend zei hij toen hij weer thuis was: "Maar ik ben helemaal geen straatjongen meer". De anderen antwoordden plagend: "Nee, wat ben je dan, een straatmeisje?".

Sítio Shalom REMER - Pequeri
De coördinatrice van REMER-Minas (Adiana) met haar technische team heeft het voor elkaar gekregen dat in de laatste 2 maanden van het jaar acht kinderen weer terug konden naar een familielid. Ook zijn er de laatste tijd 5 kleine kinderen van de Sítio geadopteerd door mensen uit de buurt. De nieuwe kinderrechter spant zich daar in tegenstelling tot haar voorgangers erg voor in.

Een weeshuis in de buurt van Guarará werd vanwege slechte omstandigheden gesloten. De kinderrechter vroeg ons om hulp. Of wij 15 kinderen konden opnemen. Dat werd toch nog even proppen. En wat was de Sítio een openbaring voor deze kinderen. En wat kunnen wij toch veel leren van kinderen, wat sluiten zij toch makkelijk en snel vriendschap.

Ook zijn er twee meisjes: Joana (16) en Patricia (17) gedoopt. Zij kozen ervoor om de weg met God te bewandelen. Tijdens het carnaval hielden wij bij ons thuis iedere avond kerkdiensten. Er waren steeds weer ongeveer 70 jongeren. Zo veel werd er geloofd en gedanst dat je blij was dat het vrije dagen waren waarop je weer op adem kon komen. Tijdens deze dagen vroegen nog eens 5 jongeren of ze gedoopt konden worden.

Je leeft zo sterk onder de kinderen, dat je soms de geweldige vooruitgang van die kinderen niet zo bemerkt. Ik las laatst een verslag waaruit ik een gedeelte voor jullie citeer.

'Carlinhos is nu 11 jaar. Hij kwam samen met zijn 2 broertjes op de boerderij toen hij 7 was. Zijn vader was overleden en zijn moeder was zwaar verslaafd aan drank. In het begin was hij veelal triest en altijd alleen, en als hij al met iemand was, dan ging het meestal om een vechtpartij. Carlinhos had weinig eigenwaarde en kon moeilijk liefde en aandacht ontvangen. Hij keek niemand in het gezicht en deed altijd wat de anderen zeiden, kon dus geen "nee" zeggen. Op school vond hij het al moeilijk om zijn pen op papier te zetten, laat staan goede cijfers te halen. In zijn eerste jaar bleef hij dan ook zitten. Het leven bevatte voor hem niet zoveel mooie dingen, zijn gedrag werd steeds meer depressief. Door de liefde van de mensen die hem op de Sítio omringen, zit hij nu in de derde klas met goede cijfers en een sterke discipline. Hij weet nu liefde te ontvangen en te geven, vooral aan zijn groepsleidster (moeder). Hij kan "nee" zeggen en houdt ervan om met de kinderen te spelen. Zijn hobby is vissen. Hij beweegt zich goed in zijn omgeving en is gelukkig.' Als je zoiets leest, voelen wij ons ook weer gelukkig!

Ik wil een ieder van jullie dan ook bedanken voor welke vorm van hulp dan ook en ik wil jullie vragen om hiermee door te gaan. Ik ben blij dat er weer veel mensen dit jaar naar Brazilië komen om het werk van REMER met eigen ogen te zien.

Ik wens jullie Gods Zegen toe,
Oetsia, Moisés, Janine en Robert Smits

(een aantal van de aanwezige foto's zijn afkomstig uit het Braziliaanse dagblad 'O dia' )