REMER en SPARTA

Jongeren een toekomst bieden

REMER en Sparta bieden kinderen in extreme risicosituaties de kans op een beter bestaan

Robert Smits op Straatwerk in Rio de Janeiro REMER wil Braziliaanse kinderen in de meest ellendige en uitzichtloze omstandigheden een toekomst bieden. 

De aanpak van REMER verschilt binnen en buiten de stad:
In de krottenwijken van Rio de Janeiro is het werk van REMER gericht op het vermijden van de stap naar drugshandel en -gebruik, door sport en educatie aan te bieden.

Buiten Rio, in de staat Minas Gerais, verzorgt REMER opvang en ontwikkeling van verwaarloosde en mishandelde kinderen.


REMER is in 1988 opgericht als een organisatie voor straatkinderen. De initiatiefnemer is Nederlander Robert Smits, nog steeds de drijvende kracht binnen REMER. Robert heeft ook de voetbalclub Sparta in de jaren ’80 opgericht en is hier nog zijdelings (en als erelid) bij betrokken. 


Krottenwijk in Rio de JaneiroVan straatkinderen naar ‘kinderen in risicosituaties’

Gestart als kleine vrijwilligersorganisatie die ’s avonds broodjes uitdeelde aan straatkinderen in het centrum van Rio, is REMER langzamerhand ontwikkeld tot een professionele organisatie met circa 50 medewerkers die onderdak, resocialisatie en educatie biedt aan kinderen in risicosituaties tot ver buiten Rio de Janeiro.

Het werk in de stad is continu in beweging vanwege de steeds veranderende omstandigheden daar: REMER had al diverse opvanghuizen, werkte in vele wijken op straat en zag achtereenvolgens kinderen voorbijkomen die lijm snoven, terpentine inhaleerden en crack rookten. Omdat de laatste jaren de straten vanwege het WK en de Olympische Spelen zijn ´schoongeveegd´, hebben de problemen rond de straatkinderen zich verplaatst naar de vele krottenwijken (favela’s) in de stad. Daar ligt nu ook het werkveld van REMER, dat zich blijft richten op kinderen in de allermoeilijkste omstandigheden. Tegenwoordig zijn dat de armste en meest gewelddadige krottenwijken van Rio.

De woonboerderij in de staat Minas Gerais is in de jaren ’90 ontwikkeld als opvang voor kinderen uit Rio die nergens anders meer naar toe konden. De laatste jaren is het zowel vanwege regelgeving als om praktische redenen echter vrijwel onmogelijk om kinderen uit Rio buiten de stad op te vangen. Daarom komen vrijwel alle kinderen op de woonboerderij tegenwoordig uit de eigen regio, vaak op indicatie van de kinderrechter. Ook dit zijn kinderen die nergens anders naar toe kunnen en in een kansloze situatie zitten.


Sport als bindmiddel in de krottenwijken van Rio de Janeiro

Op drie locaties gebruiken REMER en Sparta sport en educatie als middel om de kinderen enthousiast te maken/houden om naar school te gaan en uit de greep van de criminaliteit en drugshandel te blijven:
  • Favela Morro da Providência (Sparta sportclub)
  • Favela Pedra Lisa (school)
  • Favela Antares (sportclub + school)
Sport in de krottenwijkIn de oudste favela van Rio, het vlakbij het Centraal Station gelegen Morro da Providência, is in 1987 de sportclub Sparta opgericht met als belangrijkste doelstelling de kinderen uit de handen van de drugsbendes te houden. Dat lukt niet altijd, maar Sparta is wel een begrip in de wijk en telt op dit moment ongeveer 300 leden. Het is de enige onafhankelijke en voor de kinderen totaal betrouwbare lokale instantie, waarvan zij weten dat deze er puur voor hun is. Door het vertrouwen dat Sparta heeft onder de kinderen en hun ouders (die vaak in hun jeugd ook lid waren!) lukt het de club om kinderen ervan te weerhouden de drugs in te gaan en om ze te stimuleren naar school te gaan.

Het naastgelegen Pedra Lisa is alleen toegankelijk via een 70 meter lange steeg om de wijk in en uit te gaan. Aan de binnenkant staan gewapende drugssoldaten, en aan de straatkant komt een aantal keer per week de politie de wijk in en soms gaat dat met veel geweld, dus veel ouders laten hun kinderen niet de wijk uitgaan. In 1997 is hier als vervolg op Sportclub Sparta een voetbalveld aangelegd waar sindsdien Sparta regelmatig trainingen verzorgt.

Eind 2013 is REMER op dezelfde manier begonnen in de favela Antares. De drugshandel is hier enorm groot, bijna 1000 jongeren zijn er werkzaam in deze duistere wereld. Door wekelijkse invallen van de politie is er veel geweld en iedere vorm van overheidsgezag ontbreekt, evenals sociaal-maatschappelijke organisaties. Niemand durft hier te komen en de straatarme bevolking is daarmee op zichzelf aangewezen, of nog erger, op de drugsbende. In deze jungle van krotten, criminaliteit en geweld heeft REMER een sportclub opgericht, de ‘Samara Esporte Clube’ waar wekelijks 160 jongeren voetballes krijgen in verschillende leeftijdsgroepen.


Vanuit sport naar educatie

Schooltje in de krottenwijkIn al de genoemde favela’s hebben vele kinderen leerproblemen. Thuis hebben zij niemand die hen kan helpen bij het huiswerk en niet mee kunnen komen op school betekent op straat rondhangen. Dan is de verleiding extra groot om zich aan te sluiten bij de plaatselijke drugsbende.

Om die reden is ruim 10 jaar geleden begonnen in Pedra Lisa met een zelfgebouwd schooltje waar dagelijks bijlessen worden gehouden (‘Universo Cultural Pedra Lisa’) voor 60 kinderen. De slagingspercentages op school zijn hierdoor enorm gestegen en door de structuur en aandacht die zij op het schooltje krijgen, zijn de kinderen rustiger en gaan ze beter met elkaar om (ook buiten schooltijd). Momenteel is er naast bijles ook dans, namelijk hiphop en capoeira. Een nog niet vervulde wens is om hier informaticacursussen aan te bieden.

Het succesvolle schooltje in Pedra Lisa heeft REMER gekopieerd in Antares. Hier is in augustus 2014 gestart met de bouw van een wijkcentrum met de naam ‘Universo Cultural Antares’. Begin 2015 is dit schooltje open gegaan en kunnen daar dagelijks  120 kinderen komen voor bijlessen. Doelstelling is dat de kinderen/jongeren die in een woestenij van geweld wonen op een plek van rust komen en zichzelf kunnen ontplooien / ontwikkelen. Wij geven de hand, maar zij moeten het zelf doen.


Opvang en maatschappelijke ontwikkeling in de staat Minas Gerais

REMER biedt op haar woonboerderij in het dorpje Pequeri een veilig onderkomen aan kinderen waar thuis grote problemen zijn: kinderen met een achtergrond van diepe armoede, verwaarlozing, mishandeling en/of sexueel misbruik. Bijna altijd zijn de ouders verslaafd aan drugs of alcohol en zijn er sociale en psychische problemen.

Kind op Sitio ShalomIn veel gevallen hebben de kinderen al een geschiedenis van falende hulpverlening achter de rug. Zij komen daardoor getraumatiseerd en wantrouwend binnen, zonder eigenwaarde en met een enorme leerachterstand. De aanpak van REMER is er op gericht om het (zelf)vertrouwen van deze kinderen te herstellen en ze kansen te bieden op een volwaardig, zelfstandig bestaan.

In een vervangende gezinssituatie krijgen deze kinderen 24 uur per dag, 7 dagen per week, persoonlijke aandacht en liefde van professionele begeleiders, waaronder twee pleegmoeders die in ploegendienst de zorg voor een huis met maximaal 8 kinderen op zich nemen.

Daarnaast zet REMER een team in van andere specialisten, onder meer met expertise in maatschappelijk werk, psychologie, educatie en sport. Ieder kind krijgt hierdoor een op het individu toegespitst hulpaanbod.
Vanwege de persoonlijke begeleiding en kleinschalige zorg wordt Sitio Shalom binnen de regio gezien als een voorbeeld van goede opvang en de kinderrechter aarzelt niet om de moeilijkste gevallen er te plaatsen.

Sinds 1992 hebben ruim 200 kinderen de boerderij verlaten, waarvan de meerderheid bij het bereiken van de volwassen leeftijd. Van deze jongeren staat ruim 90% nu met een zekere mate van succes op eigen benen. Door studie of werk voorzien zij in hun eigen levensonderhoud, inclusief een degelijke woonruimte. Velen hebben normale sociale contacten, een partner en/of een gezin.
Bij ons is van 13 kinderen bekend dat zij na het verlaten van Sitio Shalom zijn teruggevallen in criminaliteiten hiervan zijn er twee zelfs door geweld omgekomen.
Het slagingspercentage is hiermee hoog, ook in vergelijking met bijvoorbeeld Nederlandse jeugdinstellingen. Dit is een bijzondere prestatie  gezien de achtergrond van deze kinderen.