Eén van hen, Isaque, herkende mij (Marcel) direct na aankomst. Hij maakte me duidelijk dat de laatste keer dat we elkaar zagen hij nog bij mij op de nek had gezeten. Aan de ferme schouderduw die hij in het daarop volgende potje voetbal uitdeelde, merkte ik dat hij inmiddels wat gegroeid was. Wij hebben gemerkt dat de straatkinderen van toen leuke, sociale jonge mensen zijn geworden. Voor ons vormen zij het levende bewijs dat het werk van Robert en zijn medewerkers ontzettend veel zin heeft!
Op onze eerste dag was het gelijk feest. Door een simpele 2-0 overwinning werd Brazilië voor de 5e keer wereldkampioen: "Pentacampeão" kon aan onze woordenschat worden toegevoegd. De eerste periode in Brazilië hebben we van alles gedaan. Het was in eerste instantie de bedoeling om de eerste maand te gebruiken om er een beetje in te komen. Door ziekte van één van de educadors moest Suzanne echter al op dag twee invallen in een huis. We kwamen er al vrij snel achter dat de planning in Brazilië zeeeer flexibel is. Omstandigheden veranderen snel, dus afspraken ook. Hier konden we wel aan wennen.
Eind juli kwam de klusgroep uit Nederland langs. Hierover is al uitgebreid verslag gedaan in vorige nieuwsbrieven. Voor ons was de komst van de groep heel bijzonder, omdat onze (schoon)ouders er deel van uitmaakten. Het was heerlijk om hen na ruim 7 maanden te zien. Ook voor hen was het plezierig om ons op de boerderij te zien werken. De weken met de Nederlanders waren hectisch: Marcel zorgde zo goed en kwaad als dat ging voor de communicatie tussen de Brazilianen en de Nederlanders. Duidelijk werd dat Brazilianen minder vooruit plannen dan wij Nederlanders: voor de 15 klussers stonden bij aanvang van de werkzaamheden 3 verfbussen gereed. Per keer werd er 1 bijgekocht zodat er vaak gewacht moest worden op nieuwe verf. Dat is de Braziliaanse manier van werken.
We hadden een prima onderkomen op de boerderij in het gastenverblijf. Een eigen kamer met badkamer. Het was alsof we thuiskwamen na 6 maanden reizen. Marcel heeft het half jaar gewerkt als chauffeur en heeft ontelbare ritjes gemaakt met een oude VW-bus. Suzanne heeft veel invalwerk gedaan in de huizen. Onze meest intensieve periode was het invalhuis in het puberhuis van de sítio. Een educador was hals over de kop vertrokken en er was geen invaller beschikbaar. Het was zwaar om te werken in een huis met kinderen die zich in de steek gelaten voelden door hun educador. Voor alle kinderen was dit niet de eerste keer dat ze verlaten werden. Toen kwamen wij als invallers, waarvan ook al duidelijk was dat we weer weg zouden gaan. Voor de kinderen niet echt motiverend om een band met ons op te bouwen.
Ook de taal vormde een barrière. Hoewel we ons steeds beter konden uitdrukken in het Brazilaans, bleef het moeilijk om lekker te kletsen met de kinderen. We zijn ook behoorlijk uitgeprobeerd in die tijd. In deze tijd hebben we extra veel respect gekregen voor de educadors. Het is ontzettend intensief om 24 uur per dag verantwoordelijk te zijn voor (puber)kinderen. Het werk van vrijwilligers moet daarom ook gericht zijn op het ontlasten van de educadors: zij vonden het heerlijk als wij de kinderen meenamen naar het zwembad, naar de berg om te vliegeren of een potje met ze te trefballen. Onze inzet werd door hen ook erg gewaardeerd.
In verband met het overlijden van Marcel zijn Oma zijn we in oktober een weekje in Nederland geweest. Bij terugkomst op de boerderij werd ons gevraagd of we de zorg voor een meisje van 1 jaar, Stefani, op ons wilden nemen. Echt een heel leuk kindje; we hadden haar zo mee naar Nederland willen nemen. Na zeven weken heeft de rechter haar moeder echter de ouderlijke macht teruggegeven. Deze was haar tijdelijk ontnomen nadat ze een tijd met Stefani en haar 5 jarige zusje op straat had geleefd. Sterk vervuild en ondervoed kwam Stefani in september op de sitio aan. Eind november hebben we haar terug moeten brengen naar haar moeder. Het was heel bizar om te zien hoe ze leeft. Haar moeder woont (weer) met haar vriend (die inmiddels was gestopt met drinken?!), zijn zoontje en nu haar 2 dochtertjes op een kamer van 4 bij 2,5 meter!
Moeder, vriend en Stefani slapen in 1 tweepersoonsbed. De zoon van de één en de dochter van de ander slapen in een ander bed. De kamer heeft geen raam en het golfplaten dak is van asbest. De moeder van Stefani kan niet lezen en schrijven; het is de vraag of Stefani ooit door haar gestimuleerd zal worden om naar school te gaan. Al met al dus niet gemakkelijk om haar daar achter te laten.... Hoewel we ons wel beseffen dat een kindje bij haar moeder hoort op te groeien als dat even kan. Via de maatschappelijk werkster van de Sítio proberen we op de hoogte te blijven hoe het haar vergaat.
De maand december was bijzonder: de kinderen kregen vakantie, de spanning of ze wel of niet over waren naar het volgende jaar, kerstmis en daarna ons afscheid op de boerderij. Voordat we naar Nederland terugkeerden hebben we nog 2 dagen doorgebracht in Casa Nova Esperança in Rio de Janeiro, dat net heropend was. Het huis is zoveel mooier geworden met nieuwe badkamers, vrolijke kleuren op de muren, aparte ruimten voor gesprekken met de kinderen. Het huis is vele malen geschikter geworden voor het opvangen van de straatkinderen, een heel belangrijk deel van het werk van REMER.
Met pijn in ons hart vlogen we op 27 december terug naar huis. Blij om familie en vrienden in Nederland weer te zien, maar verdrietig om al die lieve mensen die we in Brazilië hebben leren kennen achter te laten. Wij hebben genoten van het gezelschap van Robert & Janine, van alle hulp en vriendschap van Paul, maar bovenal van alle contacten met de kinderen en medewerkers van Sítio Shalom. Het voelde goed om een tijdje bij dit team te horen en zo een kleine bijdrage te mogen leveren aan het geweldige werk op de boerderij in Pequeri. Wij hebben met onze eigen ogen gezien dat het geld dat wij hier in Nederland bijeen brengen ontzettend goed wordt benut en vragen u dan ook het werk van REMER te blijven steunen!
Dag allemaal. Groeten uit het weer koude Nederland,
Suzanne en Marcel Korthorst
Van juli tot en met december 2002 hebben wij als vrijwilliger voor REMER gewerkt. Het was een hernieuwde kennismaking met het werk van REMER, omdat wij in 1993 hebben meegeholpen met het bouwen van het eerste huis op de Sítio in Pequeri. Wat een verschil met toen! Van kaal leegstaand huis dat we toen achterlieten is de Sítio Shalom veranderd in een fantastisch complex, waar inmiddels ca. 51 kinderen wonen.
Een aantal kinderen die we in 1993 hebben leren kennen woont nog steeds op de Sítio. Een aantal heeft de Sítio zelfs al verlaten om zelfstandig in Rio te gaan wonen. Het was erg leuk om hen te ontmoeten.